Ang basurang naiiwan sa kalsada ay maaaring tangayin ng ulan patungo sa kanal, ilog, at lawa. Kaya ang pangangalaga sa ating mga yamang-tubig ay nagsisimula sa simpleng gawain sa bahay, paaralan, at trabaho: pagbabawas, paghihiwalay, at wastong pagtatapon ng basura.

Ito ang mahalagang paalala ng International Coastal Clean-Up (ICC) 2026 sa Santa Rosa matapos makolekta ang 12,963 kilo ng basura mula sa ilog sa Pulong Candy, Barangay Caingin, at mga kalsada sa kahabaan ng Barangay Pooc nitong Setyembre 19, 2026.

Pinangunahan ng City Environment and Natural Resources Office (CENRO) ang aktibidad na nilahukan ng mahigit 2,000 volunteers mula sa 133 kumpanya, organisasyon, at grupo, kabilang ang mga kinatawan ng pampubliko at pribadong sektor, mga paaralan, at mga katuwang sa pangangalaga ng kapaligiran.

Sa ilalim ng temang “Working Together for Cleaner Seas” at #SeaTheChange, ipinakita ng mga kalahok na may ambag sa pangangalaga ng mga yamang-tubig maging ang paglilinis sa mga komunidad na malayo sa baybayin. Magkakaugnay ang mga daluyan ng tubig, kaya mahalagang mapigilan ang basura bago pa ito makarating sa mas malalaking anyong-tubig.

Bakit mahalagang pigilan ang basura sa pinagmumulan?
Kapag naipon sa mga kanal at daluyan ng tubig, maaaring makabara ang basura at makasagabal sa pagdaloy ng tubig-ulan. Ang basurang nakararating sa mga ilog at lawa ay nakadaragdag din sa polusyon at maaaring makapinsala sa mga hayop na naninirahan dito.

Sa isinagawang clean-up, pinaghiwa-hiwalay ng mga kalahok ang mga nakolektang basura, kabilang ang PET bottles, plastic laminates o mga balot na binubuo ng magkakapatong na materyales, residual waste, at special waste.

Mahalaga ang paghihiwalay upang matukoy ang mga materyales na maaari pang mapakinabangan o maipadala sa recycling, at ang mga basurang nangangailangan ng hiwalay at angkop na paghawak. Mas madaling gawin ito kung sa bahay o pinagmumulan pa lamang ay magkakahiwalay na ang basura.

Ayon sa CENRO, nauna nang isinagawa ang pre-clean-up operation noong Setyembre 14 hanggang 18, katuwang ang Environmental Army, Green Army, Solid Waste Monitoring Team, Philippine Coast Guard, Bantay Lawa, at River Rangers.

Ano ang magagawa ng bawat Rosense?
Upang hindi muling maipon ang basura sa mga nilinis na lugar, maaaring simulan at ipagpatuloy ang mga sumusunod:

• * Bawasan ang basurang nalilikha. Gumamit ng sariling bag, lalagyan ng pagkain, at refillable na bote kung maaari.


• * Maghiwalay ng basura sa pinagmumulan. Ihiwalay ang nabubulok, mga materyales na tinatanggap para sa recycling, residual waste, at special waste.


• * Ihanda nang maayos ang mga recyclable. Panatilihing malinis at tuyo ang mga ito, at alamin kung alin ang tinatanggap ng lokal na kolektor o junk shop.


• * Sundin ang iskedyul at paraan ng koleksiyon sa barangay. Ilagay ang basura sa maayos na lalagyan upang hindi kumalat o matangay ng ulan.


• * Huwag mag-iwan o magtapon ng basura sa kalsada, kanal, bakanteng lote, at ilog. Kung walang angkop na basurahan, itabi muna ang sariling basura hanggang maitapon ito nang tama.


• * Ipaalam sa barangay o CENRO ang naipong basura at mga lugar na patuloy na tinatapunan. Magbigay ng malinaw na lokasyon upang makatulong sa pagtukoy at pag-aksyon sa problema.

Ang halos 13,000 kilong basurang nakolekta ay nagpapakita ng lawak ng nagagawa ng sama-samang pagkilos. Kasabay nito, paalala ito na kailangang magpatuloy ang pangangalaga kahit tapos na ang clean-up.

Bawat basurang naitatapon nang tama ay isang basurang maaaring hindi na kailangang pulutin mula sa ating mga ilog at lawa.